Бичил амь судлал

Гар утасны нянгуудын талаар

Бичил биетнүүд нь дэлхий дээр үүссэн эртний амьд биес бөгөөд  бактер (прокариот) , мөөг (эукариот), эгэл биетэн (эукариот) , вирус (vira) гэсэн 4 том  хүрээнд хуваагддаг.

Эрдэмтэн Д.Бергийн хийсэн  бактерийн ангилалаар  хүний нүдэнд харагддаггүй, микроскопоор харагддаг 0,1-10^-9 нм бүхий хэмжээтэй , эст бүтэцтэй прокариот биесийг бактери буюу микроб гэж нэрлэсэн.

Микробууд нь ус, агаар, хөрс, намаг, амьд бие махбодь, ургамал, халуун орчин бүхий бүхий л газар амьдарна. Бактерийг олон улсын микробиологчдын холбооны  ангилалын дагуу зүйл, төрөл, язгуур, дараалал, ангид хуваадаг. Дэд зүйл, болон дэд ангиуд үүсч болох ба дэд зүйлд хамаарагдах микробыг удамшил, хувьслын ялгаатай шинжээр нь ангилдаг. (серовар, морфовар, патовар, хемовар г.м)  

Тодорхой зүйл доторх удамын хувьд нэг уг сурвалжтай микробыг нянгийн популяци, нэг зүйлд хамаарагдах бичил биетний өсгөвөрийг –омог штамм, тодорхой нэг бактерийн өсөлт, үржилтийн илрэлийг колони, ялган оншлох өвөрмөц орчинд өсч, үржих чадвартай бактерийн колонийг цэвэр өсгөвөр гэнэ.

 Бактери нь 1. Цианобактери  (гадаад орчинд амьдардаг эмгэг төрөгч бус  бактерууд ), 2. Бактери (хүн амьтны бие махбодь ба, гадаад орчинд амьдардаг, эмгэг төрөгч бактерууд ) гэж 2 ангилагдана.  Бактери нь 19  хэсэгтэй.

Бактерийн  хэлбэр судлал : Бактерууд  нь маш олон янз .

Бактерийн эс нь  мурейн (аминхүчилтэй нийлмэл сахар) агуулсан зузаан ханатай байдаг учир гадаад орчинд маш тэсвэртэй байдаг ба зарим хэсэг нь гадуураа салслаг бүрхүүлтэй байдаг. Ихэнх бактери нь 1-50 хүртэлх тооны шилбүүртэй байдаг ба энэ нь   хөдөлгөөний гол эрхтэн болдог.  

  Бактерууд  (а) ба  цианобактерууд (б): 1,2 — бациллы; 3 — спирохеты; 4 — кокки; 5 — спириллы; 6 — вибрионы; 7 — стрептококки и диплококки; 8— сарцины; 9 — утаслаг хэлбэрүүд; 10 — шилбүүртэй хэлбэрүүд; 11—сормууст хэлбэрүүд; 12 — хроококк; 13 — цист бүхий цианобактер (сумаар заав); 14 — осциллатория (томруулсан хэлбэрээр ) хэлбэртэй байдаг.

Анагаах ухааны бичил амь судлал нь   micros-жижиг,  bios –амь, logos –судлал гэсэн грек үгнээс гаралтай ба 0,5-10 нм  хэмжээтэй эст бүтэцтэй болон  10-200 нм хэмжээтэй эсийн бус бүтэцтэй бичил биетнүүдийг судална.

Анагаах ухааны бичил амь судлал  нь эмгэг төрөгч болон нөхцөлт эмгэг төрөгч  бүтэцтэй  бичилбиетний тархалт, шинж, халдварын процесс, дархлал, бие махбодид хариу урвал үүсэн хөгжихөд тэдгээрийн үүрэг зэргийг судалж, халдварт өвчнийг оношлох, эмчлэх, сэргийлэх өвөрмөц аргуудыг боловсруулна.